19 Yılda 100 Kilodan 100 Tona: Develi Gaceri’nde Sürdürülebilir Ata Tohumu Hasadı Başladı!
Develi’de yok olma tehlikesiyle karşı karşıyayken yerel yönetimler, akademisyenler ve üreticilerin el birliğiyle kurtarılan coğrafi işaret tescilli ata tohumu "Develi Gaceri"nin 2026 yılı hasat dönemi başladı. Epçe köyünde gerçekleştirilen etkinlikte, modern biçerdöverlerin yanı sıra geleneksel "galıç" ile de sembolik biçim yapıldı. 19 yılda 1 dekardan 1000 dekara, 100 kilodan 100 tona ulaşan Gacer; unundan bulguruna, nişesinden kadın kooperatiflerinin ürettiği lezzetlere kadar bölgenin en stratejik gastronomi markasına dönüştü.
DEVELİ / EPÇE KÖYÜ – Anadolu’nun binlerce yıllık tarım miraslarından biri olan, yüksek besin değeri ve özgün yapısıyla bilinen atalık kavuzlu buğday türü "Develi Gaceri", Develi topraklarında yeniden şahlanıyor. Üretim hacmi her geçen yıl katlanarak artan tescilli lezzetin 2026 sezonu hasat heyecanı, üretimin merkez üssü konumundaki Epçe köyünde yaşandı.
Galıç İle Geleneksel Hasat Yaşatıldı
30 Temmuz 2026 Perşembe günü Epçe köyü üreticilerinden Doğan Özdemir’in tarlasında düzenlenen hasat programına; Develi Belediye Başkanı Adem Şengül ve Epçe Köyü Muhtarı Yusuf Tekin katıldı.
Eski dönemlerde geleneksel yöntemlerle yapılan imece usulü biçim kültürünü yaşatmak adına Develi Belediye Başkanı Adem Şengül ve tarla sahibi Doğan Özdemir, ellerine "galıç" (orağın bir türü) alarak gacer tarlasında sembolik biçim gerçekleştirdi.
2008 Yılı Dönüm Noktası Oldu: "Pirinci Bırak Gacere Bak"
Develi yöresinde unutulmaya yüz tutan gacerin kaderi 2008 yılında değişti. Develi Belediyesi’nin "Pirinci bırak gacere bak" sloganıyla başlattığı koruma ve teşvik hamlesi, atalık tohumun yok olmasını engelleyerek tarihi bir üretim seferberliğine dönüştü.
Akademik Destek ve Coğrafi İşaret Tescili
Yerel sahiplenmenin ardından bilim dünyası da harekete geçti. Gacer ile ilgili ilk akademik çalışma, kavuzlu buğday (Triticum turgidum L. var. dicoccum) tanımıyla Kayseri Üniversitesi Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sancar BULUT tarafından başlatıldı. Önce Erciyes Üniversitesi, ardından Kayseri Üniversitesi çatısı altında yürütülen araştırmalarla verimlilik ve teknolojiler geliştirildi.
Bu bilimsel ve yerel birliktelik 2022 yılında taçlandı. Kayseri Üniversitesi ve Develi Belediyesi ortaklığıyla yapılan başvuru sonucunda "Develi Gaceri", mahreç işareti alarak resmi olarak Coğrafi İşaret Tescilli bir lezzet haline geldi.
Epçe Köyüne Modern Gacer İşleme Tesisi
Tohumunun kavuzlu (sert kabuklu) olması nedeniyle ekimi ve tüketimi hassasiyet gerektiren gacer, teknolojinin ve kamu desteklerinin devreye girmesiyle kolaylaştı. Düşük devirli biçerdöverlerle biçilen ürün için Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kırsal Kalkınma Projesi kapsamında dev bir adım atıldı.
En çok ekimin yapıldığı Epçe köyüne Gacer İşleme Tesisi kazandırıldı. Tesis sayesinde depolanan kavuzlu gacerler, ihtiyaç duyuldukça kara patostan çekilerek kabuğundan ayrılıyor; un yapılacaksa doğrudan bünyedeki değirmene sevk ediliyor.
Tarladan Torbaya, Torbadan Sofraya: Yıkanmadan Tencereye Giren Bulgur!
Develi Gaceri’ni diğer buğdaylardan ayıran en temel gastronomi özelliği; geleneksel bulgurlar gibi kaynatılıp, kurutulup, kırılma süreçlerinden geçmesine gerek kalmamasıdır. Doğrudan kabuğundan temizlenen gacer, hiçbir ön işlem görmeden doğrudan tencereye girerek bulgur olarak pişirilebilmektedir.
Ayrıca geleneksel mutfakta gacer nişastasından (nişe) yapılan "dolaz" ve "gacer helvası" için gerekli nişe üretimi, eski toprak küplerde tam 40 gün süren zahmetli bir fermantasyonla elde edilmektedir.
"Toprak Anadan Develi Ekonomisine" ve Gacer Kafe
Develi Belediyesi’nin ORAN Kalkınma Ajansı desteğiyle hayata geçirdiği “Toprak Anadan Develi Ekonomisine” projesi sayesinde kadın üreticiler sürece dahil edildi. Kurulan Gacer Kafe satış ofisinde gacer unundan üretilen simit, poğaça, sebzeli erişte, mantı ve yöresel hamur işleri doğrudan tüketiciyle buluşturuluyor.
"Gelin Bu Tarihi Lezzeti Birlikte Yaşatalım"
Verimi standart buğdaylara göre daha düşük olsa da sağlıklı ve doğal gıdaya erişimin hayati önem taşıdığı günümüzde, Gacer gibi besleyici atalık tohumlar altın değerinde görülüyor.
Epçe’den Doğan Özdemir, Şahmelik’ten Recep Çiftçi ve Yeniköy’den Abdullah Şahbaz gibi kısıtlı sayıdaki idealist çiftçinin omuzlarında yükselen bu tarihi mirasa, yerel pazarlardan ulaşılabiliyor. Sağlıklı yaşama adım atmak isteyen herkes, Develi Gaceri’nin un ve bulgur ürünlerini sofralarına dahil etmeye davet ediliyor.
Derleyen: Nezir Ötegen – 30.07.2026 / Epçe - Develi