Büyük Kazak Göçü ve Develi'nin Tarihi İskânı
Doğu Türkistan'daki baskı ve asimilasyon politikalarından kaçarak Himalaya Dağları üzerinden Hindistan ve Pakistan'a sığınan Kazak Türkleri, 1952 yılında Başbakan Adnan Menderes'in çıkardığı Bakanlar Kurulu kararıyla "iskânlı göçmen" olarak Türkiye'ye kabul edildi. 1955 yılında Kayseri’nin Develi (Sindelhöyük, Karacaören) ve Yeşilhisar (Musahacılı) köylerine de iskân edilen Kazak Türkleri, Anavatan kabul ettikleri Anadolu'da yeniden hayata tutundu.
DEVELİ / KAYSERİ – Niğde’nin Ulukışla ilçesine bağlı Altay köyünde yaşamını sürdüren Kazak Türk’ü Ömer Bey’in, "Hüdhüd Kuşu" programına yaptığı tarihi açıklamalar, 1936-1954 yılları arasında yaşanan ve tarihe "Büyük Kazak Göçü" olarak geçen insanlık dramını ve Develi bölgesine uzanan iskân sürecini yeniden gündeme taşıdı.
Doğu Türkistan’da Zulüm ve Zorunlu Hicret
1930'lu ve 1940'lı yıllarda Çinli yerel yöneticilerin, ardından bölgeyi denetim altına alan komünist Çin yönetiminin Kazak Türklerine uyguladığı dini, kültürel ve siyasi baskılar hat safhaya ulaştı. Çin hükümetinin verimli topraklara, hayvanlara ve mülklere el koyması; toplumun önde gelen dindar, entelektüel ve akil liderlerini katletmesi veya hapsetmesi üzerine Altay Kazakları varlıklarını korumak amacıyla radikal bir karar aldı.
Elishan Batur ve Osman Batur gibi unutulmaz liderlerin öncülüğünde başlayan hicret yolculuğunda Kazaklar; Himalaya Dağları’nı ve Tibet’i yaya olarak aşarak dondurucu soğuklar ve ağır kayıplar eşliğinde Hindistan ve Pakistan (Keşmir) bölgesine ulaştı. Yaklaşık 12 yıl boyunca bu ülkelerdeki mülteci kamplarında insanüstü şartlar altında yaşam mücadelesi verdiler.
Menderes Hükümeti ve "Anavatan" Kucağı
Seslerini dünyaya duyurmaya çalışan Kazak Türkleri, soy ve kültür bağı taşıdıkları Türkiye'ye sığınma talebinde bulundu. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, 13 Mart 1952 tarihinde çıkardığı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile Kazak Türklerini "iskânlı göçmen" statüsünde Türkiye'ye kabul etti.
1952’den itibaren Türkiye'ye ayak basan ve ilk olarak İstanbul'daki misafirhanelerde konuk edilen Kazak Türkleri; zaman içerisinde Manisa (Salihli), Konya (İsmil), Aksaray (Sultanhanı) ve Niğde (Altay Köyü) gibi bölgelere yerleştirildi.
Develi, Karacaören ve Musahacılı İskânı (1955)
Büyük göç dalgasının devamında, 1955 yılında bir grup Kazak ailesi Kayseri bölgesine getirilerek:
-
Develi: Sindelhöyük ve Karacaören (Karacaviran) köylerine,
-
Yeşilhisar: Musahacılı köyüne
iskân edildiler. Bölgede bir süre yaşamlarını sürdüren ve Develi'nin sosyo-kültürel hafızasında derin izler bırakan Kazak Türkleri, sonraki yıllarda farklı illere ve merkezlere göç etmiş olsalar da Anadolu'yu ikinci vatan olarak bağırlarına bastılar.
Kaynak Kişi / Yayın: A Haber – Hüdhüd Kuşu Rotası (Ömer Bey - Altay Köyü / Ulukışla)
Derleyen: Nezir Ötegen – 05.09.2026 / Develi