Develi Çataloluk’ta "Karaağaç ve Alperenler Destanı"

DEVELİ / ÇATALOLUK – Bir gün yolunuz Develi’ye düşerse, rotanızı Çataloluk köyünün tarihi kabristanına çevirin. Orada, kentin karmaşasından uzakta, tam 700 yıldır ayakta duran ulu bir Karaağaç ve onun gölgesinde yatan Alperenlerin sessiz destanı karşılayacaktır sizi.

Türkistan’dan Anadolu’ya Ufuk Yürüyüşü

Orta Asya’nın sert iklimi, kurak rüzgârları ve ağırlaşan yaşam şartlarıyla başlayan büyük Türk göçü; at sırtında, çadırlarla, inançla, Türkülerle ve devlet geleneğiyle dağları, nehirleri ve çölleri aşmıştır. Anadolu’ya gelişle birlikte bitmeyen mücadele; kıtlıklar, salgınlar ve yeni coğrafyanın zorluklarına karşı sabırla yürütülmüş; çadırlar köylere, yurtlar şehirlere dönüşmüştür. İşte Çataloluk, bu tarihi yürüyüşün en somut izlerini taşıyan kilit noktalardan biridir.

Beş Oğuz Boyunun Mührü Bu Toprakta

Çataloluk’taki tarihi mezar taşları incelendiğinde, bölgenin Türkmen yerleşim tarihi açısından ne kadar stratejik bir konuma sahip olduğu gözler önüne çıkmaktadır. Taşların üzerindeki tamgalar beş büyük Oğuz boyunun izlerini taşır:

• Eymürler: Anadolu’ya gelen erken dönem Türkmen topluluklarının öncüleri.

• Salurlar: Oğuz geleneğinde teşkilatçılıkları ve savaşçılıklarıyla tanınan boy.

• Karkınlar: Menzillerin, yolların ve haberleşme ağlarının yürütülmesinde rol alan Türkmenler.

• Bayındırlar: İlerleyen yüzyıllarda Akkoyunlu Devleti’nin de kurucu unsuru olan büyük topluluk.

• Alkaevliler: Savaşçı karakterleri ve kendilerine özgü gelenekleriyle bilinen Oğuz boyu.

Buradaki her mezar taşı birer isimden ibaret olmayıp; bir boyun mührü, bir milletin varlık belgesi ve Anadolu’nun tapu senedidir.

700 Yıllık Anıt Ağaç ve Bilimsel Araştırmalar

Çataloluk’taki bu tarihi mirası gün yüzüne çıkarmak ve koruma altına almak amacıyla önemli adımlar atılmıştır:

• Anıt Ağaç Tescili: Yüzyıllardır Alperenlerin mezarlarına gölge eden, yağmurda ve karda onları örten yaklaşık 700 yıllık anıt Karaağaç’ın tescil başvurusu araştırmacı-yazar Nezir Ötegen tarafından gerçekleştirilmiştir.

• Yüzey Araştırması ve Envanter Çalışması: Tarihi mezarlıktaki mezar taşlarının belgelenmesi, envanterlenmesi ve bilimsel incelemesi; Erciyes Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aslı Sağıroğlu ve ekibi tarafından 27 Temmuz 2021 – 9 Eylül 2021 tarihleri arasında, Develi Belediyesi’nin katkılarıyla yürütülmüştür. Araştırmalarda Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemine ait 700-800 yıllık eserler tespit edilmiştir.

"Tarihinize Sahip Çıkın, Bizi Unutmayın"

İnsanların göçüp gittiği, devletlerin kurulup yıkıldığı asırlar boyunca kökleriyle toprağa tutunan Karaağaç; yanı başında yatan hocaların, ak sakallı pirlerin, genç savaşçıların ve Alperenlerin sessiz tarihçisi gibi nöbet tutmaya devam ediyor.

Çataloluk’taki Karaağaç, taşlar üzerindeki tamgalar ve koynunda yatan Alperenler; Develi’den ve Kayseri’den tüm Türkiye’ye seslenerek geçmişe vefayı, mirasımıza sahip çıkmayı ve tarihi hafızayı diri tutmayı hatırlatıyor.

Karaağaç susar ama kökleri konuşur; mezar taşları susar ama üzerindeki tamgalar konuşur...

Derleyen: Nezir Ötegen – 14.08.2026 / Develi