Develi Tarihine Işık Tutan Keşif: 1938 Atatürk’ü Anma Töreni Fotoğrafları Arşivden Gün Yüzüne Çıktı
Develili eğitimci ve yazar Oğuzhan Karaduman tarafından yapılan arşiv araştırması sonucunda, 21 Kasım 1938 tarihinde Develi’de Atatürk için düzenlenen cenaze ve ihtiram törenine ait çok özel fotoğraflar bulundu. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'nde yer alan bu görseller, Develi halkının, öğrencilerin ve devlet erkânının o günkü derin yasını ve saygı nöbetini ilk kez bu kadar net bir şekilde ortaya koyuyor.
Develi - Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının ardından, 21 Kasım 1938’de tüm yurtta olduğu gibi Develi’de de düzenlenen törenlerin bugüne kadar bilinmeyen fotoğrafları, titiz bir arşiv çalışmasıyla gün yüzüne çıkarıldı. Eğitimci-Yazar Oğuzhan Karaduman’ın Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'nde yaptığı araştırmalar, Develi tarihinin en hüzünlü günlerinden birini görsel bir belgeye dönüştürdü.
Arşiv Kayıtlarında Develi’nin Yas Günü
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi Katalog Yer Bilgisi 1431-730-1 numaralı dosyada yer alan görsellerde, o gün Develi’de yaşanan atmosfer şu detaylarla yansıyor:
-
Develi Lisesi Önündeki Mahşeri Kalabalık: İlçenin eşrafı, devlet erkânı ve binlerce vatandaşın tören alanı olarak belirlenen Develi Lisesi önünde toplandığı görülüyor.
-
Meşaleli Saygı Nöbeti: Atatürk’ün vefat haberi köylere ulaşır ulaşmaz ilçeye akın eden vatandaşlar, Atatürk Anıtı önünde saygı nöbeti tutmuş, meşaleler yakıp dualar okumuşlardır.
-
Askerlerin İhtiram Nöbeti: Görsellerde, anıtın başında vakur bir şekilde bekleyen askerler ve tören düzeni alan öğrenciler dikkat çekiyor.
-
Fotoğrafların arkasında yer alan “Büyük Atatürk’ün ihtiram töreninden bir intiba Develi 21.11.938” notu, belgelerin tarihsel değerini perçinliyor.
Tarihi Bir İlk: Kayseri Valiliği Raporları
Dönemin Kayseri Valisi Adli Bayman’ın kazalarda tertip edilen törenlerle ilgili hazırladığı raporlara dayanan bu veriler, Develi için bir ilk niteliği taşıyor. 21 Kasım 1938 tarihli Kayseri vilayet merkezine ait fotoğraflar bilinse de, Develi ilçesinde çekilen bu görsellere bugüne kadar hiçbir veri tabanında veya eserde rastlanılmamıştı.
Oğuzhan Karaduman Hakkında
Bu önemli keşfi gerçekleştiren Oğuzhan Karaduman, 1989 Develi Bakırdağı doğumlu bir Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenidir. Yazarlık kariyerine aktif olarak devam eden Karaduman’ın "İsmail Habip Sevük'ün Türk Folkloruna Katkıları" gibi önemli eserleri ve çeşitli akademik yayınlarda bölüm yazarlıkları bulunmaktadır.
Derleyen: Nezir Ötegen - 24.12.2025 / Develi
