İklim Kanunu TBMM’de Kabul Edildi: Eleştiriler ve Endişeler Gündemde
İklim değişikliğiyle mücadele ve uyuma ilişkin esasları içeren İklim Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilerek yasalaştı. Emisyon Ticaret Sistemi'ni (ETS) ve "net sıfır emisyon" hedefini kapsayan düzenleme, iklim örgütleri ve muhalefet partilerince yetersiz ve ticari odaklı olduğu gerekçesiyle eleştirildi. Uzmanlar, kanunun fosil yakıt çıkışını ve net azaltım hedeflerini içermemesi nedeniyle etkili bir iklim politikası sunmadığını savunuyor.
AKP tarafından TBMM'ye sunulan ve yasalaşan İklim Kanunu, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum sürecinin yönetilmesini amaçlıyor. Yasada "İklim Adaleti", "Emisyon Ticaret Sistemi", "Net Sıfır Emisyon", "Karbon Kredisi", "Gönüllü Karbon Piyasaları" gibi temel kavramlara yasal zemin kazandırıldı.
Yeni yasayla birlikte, kamu kurumları ve özel sektör, iklimle ilgili alınacak önlemleri uygulamakla yükümlü hale getiriliyor. İklim Değişikliği Başkanlığı, uygulamaları denetleme, düzenleme ve bilgi toplama yetkisine sahip olacak.
Karbon Piyasası Kurulu ve ETS Kuruluyor
Yasa kapsamında Karbon Piyasası Kurulu oluşturulacak. Bu kurul; çevre, enerji, maliye, sanayi gibi bakanlık temsilcileri ve ilgili kurum başkanlarından oluşacak.
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hayata geçirilecek. Sisteme dahil olan işletmeler, sera gazı salımı için izin alacak ve yıllık emisyon karşılığında tahsisat teslim etmek zorunda olacak.
Para Cezaları ve Döner Sermaye
Doğrulanmış emisyon verilerini süresinde sunmayan işletmelere 500 bin TL ile 5 milyon TL arasında para cezası verilebilecek. Ayrıca Başkanlık, 10 milyon TL sermayeli bir döner sermaye işletmesi kurabilecek. Bu kaynaklar yalnızca iklimle ilgili amaçlar için kullanılabilecek.
Eleştiriler ve Tepkiler:
Uzmanlar Ne Diyor?
-
Greenpeace Türkiye'den Emel Türker Alpay, ETS’nin hedefe ulaşamayacağını savundu:
“Net bir azaltım hedefi yok. Mekanizma şeffaf değil. Bu haliyle ETS bile sayılmaz.”
-
İklim Ağı, düzenlemenin "sığ bir karbon piyasasına" dönüşebileceği uyarısında bulundu.
-
TEMA Vakfı, kabul edilen yasayı gerçek bir iklim kanunu olarak görmediklerini açıkladı:
“Kaybeden insan ve doğa oldu. Yasa, yalnızca emisyon ticaretine odaklanıyor.”
Muhalefet Partileri Ne Diyor?
-
CHP’li Ali Mahir Başarır:
“Bu yasa yandaş firmaların çıkarına. Gerçek bir iklim yasasına ihtiyaç var.”
Saadet Partisi'nden Necmettin Çalışkan:
“İçeriği ticaret, adı iklim. Sorunlara çözüm değil, sermayeye hizmet.”
DEM Parti'den İbrahim Akın:
“Kirletme hakkı satılacak. Bu, doğayı ve havayı kirletmeyi meşrulaştırıyor.”
Eksiklikler ve Uyarılar:
-
Yasa, net azaltım hedefi ve zaman çizelgesi içermiyor.
-
Fosil yakıt çıkışı ve adil geçiş planları belirtilmemiş.
-
Paris Anlaşması ile tam uyumlu değil.
-
Bilim insanları ve STK’lar yasa hazırlık sürecine dahil edilmedi.
Gelecek Gündem: Enerji ve Madencilik Yasası
İklim aktivistlerinin dikkati şimdi de Meclis gündemindeki enerji ve madencilik düzenlemesine çevrildi. Uzmanlar, bu düzenlemede de fosil yakıtlara teşvikten vazgeçilmediğini, iklim politikalarının ticari yaklaşımla şekillendiğini öne sürüyor.