Prof. Dr. Derviş Boztosun: Et Fiyatlarındaki Asıl Mesele Fırsatçılık Değil, Üretimin Matematiğidir

Kasap vitrinlerine ya da market raflarına baktığımızda karşılaştığımız fiyatlar, hepimizin malumu. Dana etinin kilosunun 700 lira bandını aşması, hem tüketicinin bütçesini zorluyor hem de haklı olarak hepimizi düşündürüyor.

Bu durum karşısında ekrana çıkan bazı uzmanların soruyu sadece “fırsatçılık” veya “aracı maliyetleri” üzerinden okuması ise ne yazık ki resmi eksik görmemize neden oluyor. Elbette piyasa dengelerini bozan aktörler olabilir; ancak madalyonun diğer yüzünde, yapısal ve çok daha köklü bir üretim meselesi duruyor.

Gerçek şu ki, Türkiye hayvancılıkta kendi kendine yetebilme kapasitesini korumakta zorlanan bir süreçten geçiyor. Rakamlar da bu sıkışmışlığı net bir şekilde ortaya koyuyor.

Bugün sektör verilerine baktığımızda; ithal karkas etin maliyeti döviz kuru, navlun, gümrük ve soğuk zincir gibi küresel lojistik giderleriyle birlikte 500-550 TL bandına ulaşmış durumda. Döviz endeksli yem fiyatları ve artan nakliye maliyetleri karşısında, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasayı dengelemek adına 2026 yılı için 500 bin baş besilik sığır ithalatı planlaması anlaşılabilir bir refleks. Ancak bu durum, kısa vadede bir can suyu olsa da uzun vadede bizi dışa bağımlı bir modele dönüştürme riski taşıyor.

Nitekim Et ve Süt Kurumu’nun Haziran 2026 itibarıyla açıkladığı ithal besilik dana satış fiyatının canlı kilogram başına 420 TL + KDV seviyesine yükselmesi, maliyet yükünün ne kadar küreselleştiğini gösteriyor. Bu yüksek maliyetli ekosistem içinde, yerli üreticimizin rekabet gücünü koruması ve ayakta kalması her geçen gün zorlaşıyor.

Burada asıl odaklanmamız gereken nokta üreticinin motivasyonudur. Yem maliyetlerinin dövize bağlı olduğu, mera alanlarının yeterince efektif kullanılamadığı bir ortamda, küçük besici büyük entegre yapılar karşısında kırılgan hale geliyor. Kar etmekte zorlanan üretici, sürdürülebilirliği sağlayamadığı için damızlık hayvanını kesime göndermek zorunda kalabiliyor. Bu durum, sadece bugünün et arzını değil, yarının sürü potansiyelini de riske atıyor.

Üstelik buna bir de her yıl bakım yetersizliği ya da altyapı eksiklikleri nedeniyle kaybedilen on binlerce buzağı eklendiğinde, kaybın boyutu daha da netleşiyor. Unutmayalım ki, yaşatamadığımız her buzağı, gelecekte yerli üretim zincirinden eksilen bir halka demektir. Dolayısıyla ithalat, yapısal sorunları çözene kadar geçici bir köprü vazifesi görmelidir; kalıcı bir temel haline gelmemelidir.