Prof. Dr. Derviş Boztosun: Reel Sektörün Ayakta Kalma Mücadelesi

Prof. Dr. Derviş Boztosun

Reel Sektörün Ayakta kalma Mücadelesi:

Ekonomi yönetimi bazen tablolardan, grafiklerden ve yüzde oranlarından ibaret sanılıyor. Oysa o rakamların arkasında kapanan kepenkler, ertelenen hayaller, daralan istihdam ve eriyen mutfaklar var. Bugün Türkiye ekonomisinde tanık olduğumuz tablo, sadece konjonktürel bir dalgalanma ya da geçici bir fırtına değil; açıkça yapısal bir yorgunluğun işaretidir.

Ve unutmamak gerekir ki: Kaybedilen pazarları geri almak hiç kolay değildir.

Bir kez kaybedilen müşteri, bir kez kapanan fabrika, bir kez kopan tedarik zinciri kolay kolay yerine konulmaz. Sayıları silip baştan yazabilirsiniz ama reel sektörde kaybedilen güveni ve pazar payını ertesi gün yerine koyamazsınız.

Hayatta Kalma Mücadelesine Dönüşen Finansman

Şirketler için yaşam tüneli her geçen gün daha da daralıyor. Maliyet baskısı bir yandan, finansman çıkmazı diğer yandan sıkıştırıyor. Yüzde 50’leri aşan ticari kredi maliyetleri, düne kadar sadece küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) sorunuyken; bugün artık dev ölçekli firmaları dahi cenderesine almış durumda.

İşletme sermayesi eriyor, yatırımlar rafa kalkıyor, vadeler kısalıyor. Finansmana erişimdeki bu ağır darboğaz, ne yazık ki üretimi ve büyümeyi değil; sadece günden güne ayakta kalma mücadelesini finanse eder hale geldi.

İki Tarafın da Kaybettiği Kısır Döngü

Bu sıkışmanın ortasında başvurulan yollar ise maalesef kolaycılıktan öteye geçmiyor. Giderler artınca ilk akla gelen yönteme sarılıp istihdamı azaltmak, kısa vadede bilançodaki rakamları kurtarıyor gibi görünebilir. Oysa uzun vadede hem ülkenin üretim kapasitesini felç ediyor hem de iç talebi baltalıyor.

Madalyonun diğer yüzünde ise tüketici var. Marakette, manavda, pazarda fiyatlar akılalmaz seviyelere çıkarken; çalışan insan "gramajı azaltarak" asgari yaşamını sürdürmeye çalışması bir çözüm değildir. Bu yaklaşım, enflasyonu makyajla gizleyen ama yoksulluğu iliklere kadar derinleştiren tehlikeli bir yöntemdir.

Firmalar daha az istihdam ederek nefes almaya çalışıyor,

nsanlar daha az tüketip kaliteden ödün vererek hayatta kalmaya çalışıyor.

Sonuç mu? Her iki tarafın da kaybettiği devasa bir kısır döngü.

Tek Yüzlü Ekonomi Kuralları Bizi Kurtarmaz

Şüphesiz ekonomi kuralları nettir: Enflasyon yüksekse faiz de yüksek olur, finansman pahalılaşır, yatırım azalır.

Ancak bu kurallar madalyonun sadece tek yüzüdür. Diğer yüzünde ise üretimin korunması, uluslararası rekabet gücünün muhafaza edilmesi ve sosyal dengenin gözetilmesi yatar. Sadece parasal sıkılaşmaya bel bağlayıp reel sektörün feryadına kulakları tıkamak, yarın ödenmesi imkânsız daha büyük faturalar çıkaracaktır.

Dinleme Zamanı Geldi de Geçiyor

Artık bilinen gerçekler ve sahadaki isyanlar bardaktan taşmıştır. Mal, hizmet ve ticaret sektörlerinin temsilcileri, odalar, birlikler uzun süredir aynı yakıcı dertleri dile getiriyor.

Ankara’nın bu sesleri basit birer "şikâyet" olarak görmek yerine, ekonominin ateşini ölçen gerçek birer termometre olarak okuması şarttır. Çözüm ötelenemez. Çünkü:

Kapanan işyerleri kolay açılmaz.

Kaybedilen pazarlar geri gelmez.

Nitelikli işgücü bir kez kaybedildiğinde, yerine yenisi kolay koyulmaz.

Sözün özü; ekonomi yönetiminde artık rakamları değil, sahadaki gerçeği dinleme zamanı geldi de geçiyor bile.