Türkiye Uluslararası Öğrenci Sayısında Dünyada 8. Sırada

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM) tarafından, Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu (UDEF) iş birliğiyle hazırlanan "Türkiye'de Uluslararası Öğrencilerin Eğitim ve Yaşam Deneyimleri" araştırma raporu yayımlandı. Doç. Dr. Elyesa Koytak ve Enes Koru'nun 551 uluslararası öğrenciyle gerçekleştirdiği anket çalışmasına dayanan rapora göre, YÖK'ün 2024-2025 verilerine göre Türkiye'deki uluslararası öğrenci sayısı 337 bin 119'a ulaştı. Yaklaşık 10 yıl önce 70 bin olan bu sayının 7 kat arttığı belirtilirken, 198 farklı ülkeden öğrenciye ev sahipliği yapan Türkiye, dünyada en çok uluslararası öğrenciye sahip 8. ülke konumuna yerleşti. Toplam yükseköğretim öğrencilerinin %7,7'sini oluşturan yabancı uyruklular, her 13 üniversite öğrencisinden birini oluştururken; Suriye dışında en çok öğrenci Azerbaycan, Türkmenistan, İran ve Kazakistan'dan geliyor.

Tercih Nedenleri ve Memnuniyet Düzeyi

Öğrencilerin Türkiye'yi tercih etmesinde iki temel motivasyon öne çıkıyor. Katılımcıların %50,5'i dini yakınlığı, %46,6'sı ise eğitim kalitesini ana tercih nedeni olarak gösteriyor. Bölgesel farklılıklara göre Sahraaltı Afrika ve Güney Asya'dan gelenler Türkiye Bursları ve maddi destekler sayesinde gelirken, Orta Asya ve Kafkasya kökenliler kültürel yakınlığı öncelikli tercih gerekçesi olarak ifade ediyor. Araştırma, genel üniversite memnuniyetinin 5 üzerinden 3,26 puanla orta seviyenin üzerinde seyrettiğini ortaya koyarken; öğrencilerin %53,5'i Türkiye'deki yaşam koşullarını kendi ülkelerinden daha iyi bulduğunu belirtiyor. Kütüphane ve kampüs imkanları en yüksek memnuniyeti sağlarken, staj ve kariyer imkanları en düşük puanı alan alanlar arasında yer alıyor. Ayrıca 2024'te hayata geçirilen ikamet belgelerinin üniversitelere teslimi uygulaması katılımcıların %54,1'i tarafından başarılı veya çok başarılı bulunuyor.

Ekonomik Zorluklar ve Geri Dönüş Düşüncesi

Raporun en dikkat çekici bulgularından biri öğrencilerin geri dönme eğilimi oldu. Öğrencilerin %61,5'i eğitimini yarıda bırakıp ülkesine dönmeyi düşündüğü anlar yaşadığını ifade ederken, bu düşüncenin gerisindeki ana nedenlerin başında %56,1 ile ekonomik yetersizlikler geliyor. Bunu %28,3 ile ikamet izin süreçlerindeki zorluklar, barınma sorunları ve ayrımcılık deneyimleri izliyor. Öğrencilerin %5,1'i tam zamanlı, %27'si ise yarı zamanlı çalışıyor. Çalışan öğrencilerin barınma dışı aylık harcama ortalaması 12 bin 869 TL iken, çalışmayanlarda bu tutar 9 bin 141 TL seviyesinde kalıyor. Burs alan ve almayan öğrenciler arasında anlamlı bir harcama farkının bulunmaması, bursların temel ihtiyaçları karşılayan bir araç işlevi gördüğünü gösteriyor. Öte yandan barınma ihtiyacı en yoğun sorun alanı olarak dikkat çekiyor; öğrencilerin %35,8'i arkadaşlarıyla kiralık evde kalırken, %32,3'ü özel yurtları tercih ediyor, devlet yurtlarında kalanların oranı ise yalnızca %13,4'te kalıyor.

Ayrımcılık Deneyimleri ve Gelecek Planları

Araştırmaya katılanların %59,6'sı Türkiye'de yaşadığı süre boyunca göçmen karşıtlığı başta olmak üzere çeşitli ayrımcılık türlerine maruz kaldığını belirtiyor. Ortadoğu kökenli öğrenciler ayrımcılığı en yoğun hisseden grup olurken, Orta Asya ve Kafkasya kökenliler dil ve soydaşlık bağı sayesinde bu durumu en az yaşayan ve genel sorun ortalamasında en düşük puana sahip kesim olarak öne çıkıyor. Mezuniyet sonrası planlarda ise öğrencilerin yaklaşık %30'u lisansüstü eğitime devam etmeyi, %24,8'i ise çalışma hayatına girmeyi hedefliyor. Ancak eğitim veya çalışma amacıyla üçüncü bir ülkeye gitmeyi planlayanların oranı %62'ye ulaşarak Türkiye'nin uluslararası yetenekleri elde tutma konusunda küresel bir rekabetle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.