Yapay Zeka Desteğiyle Vergi Kaçağına Savaş: KURGAN Sistemi ile 578 Milyar Liralık Riskli İşlem Tespit Edildi

Yapay Zeka Gücüyle Sahte Faturaya Geçit Yok

 

Maliye, vergi kaçaklarıyla mücadelede, özellikle sahte faturayla mücadele alanında yapay zeka teknolojilerinden önemli ölçüde faydalanmaya başladı. Vergi Denetim Kurulu'nun (VDK) aktif olarak kullandığı KURGAN Sistemi, yapay zeka desteğiyle çalışan ve işlem riskini ölçen bir analiz platformudur.

 

KURGAN Nasıl Çalışıyor?

 

Cari verilerle çalışan yapay zeka destekli KURGAN Sistemi, ekonomide gerçekleşen tüm alım ve satım işlemlerini sürekli olarak tarıyor ve riskli görülenleri tespit ediyor. Sistemin temel işlevi, işlemlerin gerçekliğini belirlemeye çalışarak sahte belgeye ilişkin riskleri hızla ortaya çıkarmaktır. Ancak sistem, tüm işlemleri değil, sadece yüksek riskli görülenleri mercek altına alıyor.

 

İki Yılda Dev Boyut: 578 Milyar Liralık Risk

 

Geçmişe dönük veriler de kullanılarak yapılan analizler sonucunda, önemli riskli işlemler belirlendi:

• 2023 Yılı: 8 bin 753 satıcı ve 35 bin 901 alıcının taraf olduğu yaklaşık 190 milyar lira tutarındaki işlem riskli bulundu.

• 2024 Yılı: 11 bin 530 satıcı ve 52 bin 557 alıcı nezdindeki yaklaşık 389 milyar liralık işlem riskli olarak değerlendirildi.

Mükerrer (tekrarlayan) mükellefler çıkarıldığında, iki yıllık toplamda 17 bin 373 satıcı ile 77 bin 834 alıcının taraf olduğu yaklaşık 578 milyar lira tutarındaki işlem risk analizine takıldı.

 

Mükelleflere Rehberlik ve Kayıt Düzeltme İmkânı

 

Tespit edilen riskli işlemlere ilişkin olarak, 70 binin üzerinde alıcı mükellefe bilgilendirme yazısı gönderilmeye başlandı. Bu bilgilendirmeler, mükelleflere olası bir denetim öncesinde risk durumları hakkında bilgi vererek, bilmeden veya yanlışlıkla sahte fatura kullanmalarının önüne geçmeyi amaçlıyor.

Sistemin öncelikli amacı cezalandırmak değil, mükelleflere gönüllü uyum fırsatı sunmak ve kayıtlarını düzeltme imkânı sağlamaktır. KURGAN tespiti, mükellefe doğrudan "sahte belge düzenleyicisi veya kullanıcısı" statüsü kazandırmıyor.

Aynı zamanda, riskli işlemlere taraf olan alıcı mükellefi bulunan mali müşavirlere de bilgi veriliyor. Bu bilgilendirme, müşavirlere herhangi bir sorumluluk yüklemekten ziyade, mükelleflerine doğru rehberlik etmeleri amacıyla yapılıyor.

Bu çerçevede, iki yılda işlemlere taraf olan 17 bin 373 satıcının incelenmesine de başlanmıştır. Alıcılardan gelen cevaplar, satıcılar nezdindeki incelemelerde delil teşkil edecek ve bazı incelemelerin kapanmasına da yol açabilecektir.

 

Bakan Şimşek: "Amaç Cezalandırmak Değil, Bilgilendirmek"

 

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışılıkla mücadelede teknolojiye yatırımın devam ettiğini vurguladı. Şimşek, sistemlerin amacının, "mükellefleri cezalandırmak değil aksine bilgilendirmek ve gönüllü uyuma davet etmek" olduğunu yineledi. Bakan, dürüst mükelleflerin haklarının korunduğunu ve gerçek alım satım işlemi yapanlar için endişe edilecek bir durum bulunmadığını da sözlerine ekledi.